Morski transport

W obrocie portowo morskim bierze udział cały szereg wyspecjalizowanych przedsiębiorstw. Zadaniem każdego z nich jest realizacja innego elementu ciągu logistycznego, co dla niewprawnego czytelnika może się okazać nader skomplikowane od szeroko pojętego transportu morskiego, przez transport kontenera, aż po usługę „kontener transport”. Dlatego warto nieco, w prostych słowach i bez sięgania po podręcznikowe definicje z zakresu logistyki, transportu i spedycji  przybliżyć temat komercyjnego wykorzystania morskich szlaków handlowych.

Dwa oczywiste elementy morskiego łańcucha dostaw transportu morskiego, które nasuwają się na samym początku to oczywiście statki i porty. Bez nich cały ten rozwinięty system dostaw pozbawiony byłby sensu. Port, miejsce na styku lądu i wody  to pierwszy z omawianych przystanków. Jego nabrzeża, falochrony, ostrogi, moli i pirsy zwane są infrastrukturą. Wszelkie zaś urządzeni przeładunkowe, dźwigi, suwnice nabrzeżowe i placowe to suprastruktura. Wszelkie te urządzenia wchodzące w skład mniej lub bardziej wyspecjalizowanych terminali przeładunkowych służą jednemu: jak najszybciej, najtaniej i bezproblemowo załadować i wyładować towary (transport kontenera) na i ze statku. Istotną rolę gra tutaj także alokacja ładunków na jednostkach pływających. Umiejętne rozmieszczenie np. kontenerów (kontener transport) na statku, zwane sztauowaniem ma decydujące znaczenie w ekonomii transportu. Statek odwiedza przecież wiele portów, a chodzi o to by suwnice za każdym razem musiały wykonać jak najmniej ruchów aby załadować czy wyładować dany kontener.

Statek opuszcza port. Kontenerowiec, masowiec czy tankowiec – zawsze mas woje go armatora czyli właściciela, co nie oznacza, że jest to rola tożsama z rolą jego operatora. Statki mogą być czarterowane i w tej roli pływać na zadanych przez operatora linii trasach. Warto dodać, ze tzw. Trampy w gospodarce morskiej, czyli „wolne” statki pływające od portu do portu w poszukiwaniu ładunku np. usługi transport kontenera do dziś prawdziwa rzadkość. Dominują regularne połączenia liniowe obsługiwane przez wspomnianych operatorów oferujące wysokospecjalistyczne usługi „kontener transport”.

Istotny jest także temat samych ładunków przewożonych przez statki. Kto zajmuje się ich pozyskiwaniem? W branży transport morski najczęściej firmy agencyjne, których na rynku jest bardzo wiele, od małych działających lokalnie, po wielkie ogólnoświatowe korporacje. Ich zadaniem jest kontakt z dostawca czy też odbiorcą towar, transport kontenera i w ramach współpracujących z nimi serwisów liniowych zapełnienia „slotów” na statkach. Warto tu zwrócić uwagę, ze agent działa raczej od strony operatora linii/armatora, niż od strony zlecających kontener-transport. W imieniu właściciela ładunku działa spedytor – firma spedycyjna zajmująca się organizacją transportu ładunku od strony logistycznej i prawnej. Firma spedycyjna sama niejednokrotnie musi korzystać z pomocy innych firm: transportowych – mających w dyspozycji tabor samochodowy czy też kolejowy, kontrolnych – zajmujących się sprawdzaniem towaru, jego rzeczoznawstwem oraz musi współpracować z szeregiem podmiotów państwowych biorących udział w obrocie portowo-morskim, jak choćby z Urzędem Celnym.

Warto wyjaśnić jeszcze termin transportu intermodalnego, który coraz częściej pojawia się w terminologii obrotu morskiego. Otóż jest to nic innego, jak organizacja transportu ładunku czy też całych ciągów logistycznych z wykorzystaniem wielu środków przenoszenia ładunków: statków, samochodów czy pociągów oferujących transport kontenera.